Na poję­cie pracy (pro­du­ko­wa­nia) skła­dają się róż­nego rodzaju ele­menty. Rozu­miana kom­plek­sowo praca zakłada obec­ność wielu akto­rów (research/​obiekt/​researcher) oraz wza­jemne rela­cje pomię­dzy nimi (proces/​sytuacja/​implikacja). Praca w tere­nie uwzględ­nia „czyn­nik zewnętrzny”, odnosi się do „terenu”, tam jest wyko­ny­wana – to nie­ustanne inte­rak­cje i inter­wen­cje. To potrójna rela­cja wyzna­czana przez pro­ces badaw­czy, pozy­cjo­no­wany obiekt i zaan­ga­żo­wa­nego w nią bada­cza. Praca w tere­nie to „prze­pra­co­wy­wa­nie” terenu, poję­cia pracy i wła­snego wkładu pracy. Kon­cep­cja aktora-​​sieci[1] ofe­ruje dyna­miczną moż­li­wość wglądu w rela­cję: teren–obiekt–osoba pra­cu­jąca. Czym zatem byłoby dowia­dy­wa­nie się (albo wypra­co­wy­wa­nie wie­dzy), jakiego rodzaju wie­dze (różne wie­dze) gro­ma­dzimy? Praca w tere­nie może ozna­czać zaan­ga­żo­wa­nie w przed­miot bada­nia, okre­śloną sytu­ację (prze­strzenne i kul­tu­rowe usy­tu­owa­nie przed­miotu bada­nia) oraz/​lub rekon­sty­tu­cję tego „co do pozna­nia”. Pracę w tere­nie rozu­miemy jako per­for­ma­tywne zaan­ga­żo­wa­nie w rese­arch oraz w znane wcze­śniej „przed­mioty bada­nia”. Praca w tere­nie może rekon­cep­tu­ali­zo­wać, przy­wo­ły­wać obiekt w jego uwa­run­ko­wa­niach cza­so­prze­strzen­nych, ze względu na usy­tu­owa­nie i na bada­nie. Tak rozu­miana praca rekon­sty­tu­uje teren: teren badań, spo­soby ich pro­wa­dze­nia i „przed­miot badania”.

Inês More­ira

 


[1]    Por. Bruno Latour, Spla­ta­jąc na nowo to, co spo­łeczne. Wpro­wa­dze­nie do teo­rii aktora-​​sieci, wstęp Krzysz­tof Abri­szew­ski, przeł. Alek­san­dra Derra, Krzysz­tof Abri­szew­ski, Towa­rzy­stwo Auto­rów i Wydaw­ców Prac Nauko­wych Uni­ver­si­tas, Kra­ków 2010